Bezpłatna pomoc prawna – gdzie jej szukać?

Bezpłatna pomoc prawna – gdzie jej szukać?

Życie pisze różne scenariusze i może się okazać, że pewnego dnia zmusi nas do szukania pomocy u prawnika. Wtedy pomyślimy zapewne o kosztach, jakie niesie ze sobą wizyta w kancelarii prawnej. A jeśli nas nie stać? Bez paniki, dobra porada prawna nie zawsze słono kosztuje.

Punkty bezpłatnej pomocy prawnej – tegoroczny projekt rządowy

W sierpniu ubiegłego roku Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało ustawę, na mocy której od 1 stycznia 2016 na terenie całego kraju zaczęły funkcjonować punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Punkty te, w liczbie ponad 1500, powstały we współpracy rządu z jednostkami samorządowymi i instytucjami pozarządowymi. Porad udzielają w nich wyłącznie specjaliści – adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi oraz absolwenci prawa, których kwalifikacje poparte są odpowiednim poziomem doświadczenia zawodowego. Projekt powstał w tym celu, aby wyrównać szanse obywateli w dostępie do profesjonalnych usług prawnych.

Zgodnie z treścią wspomnianej ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

1) poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, o przysługujących jej uprawnieniach lub o spoczywających na niej obowiązkach,

2) wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,

3) udzielenie pomocy w sporządzeniu projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt. 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,

4) sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

 

 

Punkty pomocy nie dla wszystkich

Petenci zgłaszający się do lokalnych punktów pomocy prawnej mogą liczyć na uzyskanie porady w zakresie spraw cywilnych, karnych, administracyjnych, rodzinnych, a także w obszarze prawa pracy i prawa podatkowego. Mają poza tym możliwość zasięgnięcia porady w zakresie ubezpieczenia społecznego oraz uzyskają wsparcie w przygotowaniach do prowadzenia działalności gospodarczej. Twórcy ustawy nie objęli jednak wsparciem osób już prowadzących działalność gospodarczą. Aktywni przedsiębiorcy nie uzyskają więc tą drogą bezpłatnej pomocy prawnej. Porady nie są też udzielane w sprawach związanych z prawem handlowym, celnym i dewizowym.

To jednak nie koniec ograniczeń. Punkty pomocy utworzone na mocy ustawy nie są dla każdego. Możliwość skorzystania ze świadczonych w nich usług mają jedynie:

* osoby, którym przyznano jednocześnie wsparcie w ramach pomocy społecznej,

* kombatanci,

* weterani,

* posiadacze Karty Dużej Rodziny,

* zagrożeni lub poszkodowani w wyniku katastrofy naturalnej,

* młodzi do 26 roku życia oraz osoby, które ukończyły 65 lat.

Należy przy tym pamiętać, że udzielana pomoc dotyczy wyłącznie spraw na etapie przedsądowym.

Od początku roku z punktów bezpłatnej pomocy prawnej skorzystało wiele uprawnionych do tego osób, co świadczy o skali zapotrzebowania obywateli na takie usługi. Punkty z pewnością byłyby jeszcze bardziej oblegane, gdyby nie objęto ich tyloma ograniczeniami. Co tymczasem ma zrobić pracujący 30- lub 40-latek, który nie jest upoważniony do korzystania z tego programu rządowego? Nie wszystkich stać przecież na wizytę u prawnika. Poza tym niektóre problemy natury prawnej wymagają jedynie rozwiania wątpliwości, a nie złożonej interwencji specjalisty. To normalne, że na uzyskanie podstawowej porady szkoda nam pieniędzy. I na szczęście nie zawsze musimy je wydawać. Wystarczy tylko wiedzieć, do jakiej instytucji musimy się zgłosić.

W zależności od natury problemu i dziedziny prawa, której ten problem dotyczy, możemy mieć mniejsze bądź większe szanse na uzyskanie darmowej porady. Np. jeśli naruszono nasze prawa pracownicze, pomocy udzieli nam Państwowa Inspekcja Pracy (telefonicznie i bezpośrednio) lub prawnik funkcjonujący w strukturze konkretnego związku zawodowego. Spory na linii konsument-sprzedawca pomoże nam rozwiązać Rzecznik Praw Konsumenta. Z kolei do Rzecznika Praw Pacjenta zgłośmy się, jeśli negatywnie oceniamy poziom udzielonej nam opieki medycznej. W zakresie spraw rodzinnych darmowej pomocy możemy szukać w Centrum Praw Kobiet. W wielu miastach funkcjonują również Biura Porad Obywatelskich, w których pomocnych informacji udzieli się nam osobiście lub telefonicznie. Bardzo często prawnik jest do dyspozycji mieszkańców także w Urzędzie Miasta. Bezpłatnej pomocy szukajmy na Wydziałach Prawa uczelni wyższych. Tam darmowych porad udzielają studenci i absolwenci prawa, którzy pozostają w stałym kontakcie z wykładowcami i doświadczonymi specjalistami.

 

 

Porady z Internetu

Fora prawnicze kuszą darmową pomocą prawną, którą możemy uzyskać bez ruszania się z domu. Jeśli jednak mamy możliwość poradzenia się prawnika bezpośrednio, nie powierzajmy swoich spraw internetowym „specjalistom”. Tak naprawdę nie znamy kwalifikacji osób udzielających nam wirtualnych porad. Z dużą dozą krytycyzmu powinniśmy korzystać zwłaszcza z forów internetowych. Można oczywiście zasięgnąć języka u innych internautów, o ile będziemy w stanie później ocenić, na ile wartościowa jest dana opinia. W internecie znajdziemy przydatne formularze i wzory pism. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby z nich skorzystać. Jednak im bardziej skomplikowana jest sprawa, z którą usiłujemy się uporać, tym bezpieczniej jest osobiście złożyć wizytę odpowiedniemu prawnikowi. Internet może okazać się pomocny, jeśli szukamy odpowiedzi na łatwe pytania. Mimo wszystko nawet wtedy warto uzyskaną opinię zweryfikować w innych źródłach.


 

Elżbieta Gwóźdź