Radca, prawnik, adwokat – czym różnią się ich kompetencje?

Radca, prawnik, adwokat – czym różnią się ich kompetencje?

Adwokat, radca prawny, a może prawnik? Do kogo udać się z problemem natury prawnej? Czy prawnik może nas reprezentować w sądzie? Tego typu pytania zadajemy sobie, gdy jako osoby fizyczne stajemy przed koniecznością skorzystania z pomocy eksperta.

Przepisy prawa są na tyle skomplikowane i zawiłe, że laikowi trudno samodzielnie odnaleźć się w ich gąszczu. Dlatego gdy musimy uporać się z problemem natury prawnej, zwykle udajemy się do… No właśnie, do kogo? Czy prawnik pomoże nam w sprawie karnej? Który z ekspertów ułatwi nam przebrnięcie przez procedurę rozwodową – prawnik czy radca? Do kogo zwrócić się o pomoc w sporządzeniu pozwu?

 

Radca prawny czy adwokat?

Niewątpliwie najtrudniej odróżnić nam radcę prawnego od adwokata. Zdarza się, że pojęć tych używamy zamiennie, nie mówiąc już o tym, że lubimy każdego profesjonalistę nazywać po prostu prawnikiem. Uprawnienia przedstawicieli tych dwóch zawodów są w dużej mierze zbieżne, ale występują między nimi zasadnicze różnice. Zarówno radca, jak i adwokat mają tytuł magistra prawa, a po studiach musieli ukończyć trzyletnią aplikację, adwokacką lub radcowską, po czym zdawali właściwy egzamin. Zarówno radca prawny, jak i adwokat specjalizują się w udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii oraz w opracowywaniu projektów akt prawnych. Obydwaj mogą reprezentować swoich klientów w sądzie. Tu jednak pojawia się pierwsza różnica. Mianowicie radca prawny nie może, w przeciwieństwie do adwokata, być obrońcą w sprawach karnych i karnoskarbowych, czyli nie ma uprawnień do reprezentowania oskarżonego. Może w nich reprezentować jedynie oskarżyciela posiłkowego lub prywatnego oraz powoda cywilnego.

Druga różnica między adwokatem a radcą prawnym wynika z odmiennych form ich zatrudnienia. Radca może zostać zatrudniony przez przedsiębiorstwo i wykonywać swoje obowiązki w oparciu o umowę z pracodawcą. Adwokat natomiast to ekspert niezależny, który zakłada swoją własną kancelarię, indywidualnie lub jako wspólnik. Nie odpowiada przed pracodawcą, co jednak nie oznacza, że za ewentualne uchybienia lub działanie na szkodę klienta nie ponosi żadnej odpowiedzialności. Adwokat, tak samo zresztą jak radca prawny, wykonuje zawód zaufania publicznego. Musi mieć ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, które chroni klienta na wypadek błędu tego pierwszego i poniesionej przez to szkody. Obydwu ekspertów obowiązuje przestrzeganie ściśle ustalonych zasad etyki oraz zachowanie tajemnicy zawodowej. Adwokat i radca prawny odpowiadają poza tym przed organami nadzorczymi i są kontrolowani przez samorządy, nie mogą zatem uniknąć odpowiedzialności dyscyplinarnej.

 

Prawnik – co może, a czego nie?

Prawnikiem nazywamy każdego, kto ukończył studia prawnicze, czyli otrzymał tytuł magistra prawa. To najniższy stopień, jaki można uzyskać na drodze zdobywania kwalifikacji prawniczych, ale wystarczający w zupełności do otwarcia własnej kancelarii prawnej i udzielania w niej porad. Prawnik ma jednak dość ograniczone kompetencje i w przeciwieństwie do adwokata lub radcy nie może reprezentować swoich klientów przed sądem. Pełnomocnictwo przysługuje mu jedynie w przypadku zarządzania majątkiem swojego klienta, w toku spraw cywilnych. Co ciekawe i jakże znamienne, prawnik nie ma obowiązku ubezpieczać się od odpowiedzialności cywilnej i nie jest nadzorowany przez jakiekolwiek organy. Nie wiąże go nawet tajemnica zawodowa. Prawnika nie nazwiemy też mecenasem.

 

Komu powierzyć swoje sprawy?

Teoretycznie prawnik może nam pomóc w każdej sprawie, ale tylko w zakresie swoich kompetencji. Przeprowadzi nas więc przez formalności rozwodowe, pomoże sporządzić pismo, podważyć testament czy przebrnąć przez utarczki z kontrahentem. Nie będzie nas jednak reprezentował przed sądem – na tym etapie radzimy sobie sami. Jeśli chcemy mieć pełnomocnika, musimy udać się do radcy prawnego lub adwokata, w zależności od tego, jakiego rodzaju interesami się paramy. Zwykle poszczególne kancelarie adwokackie i radcowskie specjalizują się w konkretnych dziedzinach prawa.


 

Elżbieta Gwóźdź