Podatek od spadku i darowizn – wszystko, co musisz wiedzieć

Podatek od spadku i darowizn – wszystko, co musisz wiedzieć

Nabycie spadku lub otrzymanie darowizny wiąże się z obowiązkiem podatkowym. Warto jednak pamiętać, że istnieje kilka sytuacji, w których nie trzeba płacić podatku. Poznaj limity kwot wolnych od zobowiązania, zwolnienia oraz terminy, jakich należy przestrzegać.

Kto musi zapłacić podatek od spadku?

Obowiązek podatkowy powstaje wraz z chwilą zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza albo w momencie uprawomocnienia się postanowienia sądu potwierdzającego nabycie spadku. W sytuacjach, gdy wspomnianego nabycia spadku nie zgłoszono do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika na fakt nabycia przed organem podatkowym bądź organem kontroli skarbowej. Do zapłaty zobowiązane są osoby fizyczne, które nabyły majątek w drodze spadku, jeżeli jego wartość przekracza kwotę wolną od podatku.

 

Kwoty wolne od podatku – spadek

Podatek od spadku i darowizn to zobowiązanie, które trzeba zapłacić, jeśli został przekroczony limit kwoty wolnej od podatku:

  • 9637 zł – w przypadku osób należących do I grupy podatkowej (małżonek, rodzice, dzieci, dziadkowie, pradziadkowie, wnuki, prawnuki, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, teściowie, zięć, synowa),
  • 7276 zł – dla osób z II grupy podatkowej (dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, dzieci i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków),
  • 4902 zł – dla osób należących do III grupy podatkowej (pozostali nabywcy spadku). Wysokość kwoty wolnej od podatku oblicza się, sumując wartość rynkową majątku nabytego przez spadkobiercę z wartością rzeczy oraz praw majątkowych uzyskanych wcześniej od spadkodawcy w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło nabycie spadku.

 

Podatek od spadku – terminy

Jeśli podatnik nabył majątek o wartości przekraczającej kwotę wolną od podatku, ma obowiązek złożyć we właściwym Urzędzie Skarbowym zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3) lub wspólne zeznanie podatkowe wraz z informacjami o pozostałych podatnikach (SD -3/A). Musi to zrobić w ciągu miesiąca od momentu zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza albo od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Do zeznania podatkowego trzeba dołączyć dokumenty wpływające na określenie podstawy opodatkowania. Termin płatności podatku od spadków i darowizn to 14 dni od doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość podatku.

 

Podatek od spadku i darowizn – zwolnienia dla najbliższej rodziny

Przy nabyciu praw majątkowych (lub rzeczy) w drodze spadku przez małżonka spadkodawcy, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma bądź macochę, nabywca ma prawo do skorzystania z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Warunkiem, jaki należy spełnić, będzie zgłoszenie (poprzez formularz SD-Z2) nabytych w drodze spadku składników majątkowych naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Podatnik ma na to  6 miesięcy od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza albo od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Aby skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku, każdy z nabywców składa osobne zgłoszenie. Jeśli nabycie majątku w drodze spadku nie zostało zgłoszone we wcześniej wspomnianym terminie, podlega opodatkowaniu na zasadach obowiązujących dla I grupy podatkowej.

 

Kto musi płacić podatek od darowizny?

Z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego lub (w przypadku zawarcia umowy bez zachowania wspomnianej formy) w momencie spełnienia przyrzeczonego świadczenia powstaje obowiązek podatkowy związany z nabyciem darowizny. Zobowiązanie obejmuje osoby fizyczne, które otrzymały darowiznę o wartości przekraczającej kwotę wolną od podatku.

 

Wysokość kwoty wolnej od podatku od darowizny

Wysokości kwot wolnych od podatku od darowizn są takie same, jak w przypadku spadków. Obowiązują też jednakowe regulacje odnośnie grup podatkowych. Przy obliczaniu kwoty wolnej od podatku należy zsumować wartość rynkową otrzymanej darowizny z wartością praw majątkowych i rzeczy nabytych przez obdarowanego od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło nabycie ostatniej darowizny.

 

Podatek od darowizn – terminy

Nabycie majątku o wartości przekraczającej kwotę wolną od podatku podlega opodatkowaniu. Podatnik jest zobowiązany wówczas do złożenia w Urzędzie Skarbowym zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD -3). Ma na to miesiąc od dnia otrzymania darowizny. Do zeznania musi dołączyć dokumenty wpływające na ustalenie podstawy opodatkowania. Z kolei termin płatności podatku od spadków i darowizn to 14 dni od dnia doręczenia decyzji stwierdzającej wysokość podatku. Obowiązek złożenia wspomnianego wcześniej zeznania nie występuje, jeśli wartość rynkowa darowizny nie przekracza kwoty wolnej od podatku i gdy umowę darowizny zawarto w formie aktu notarialnego.

 

Zwolnienia dla najbliższej rodziny a nabycie darowizny

Również w przypadku nabycia praw majątkowych lub rzeczy w drodze darowizny przez małżonka, zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, pasierba, ojczyma albo macochę, obdarowany ma prawo do skorzystania z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. W ciągu 6 miesięcy od dnia nabycia darowizny trzeba zgłosić nabyte rzeczy albo prawa majątkowe (w formularzu SD -Z2) naczelnikowi Urzędu Skarbowego. W sytuacji otrzymania darowizny środków pieniężnych należy też udokumentować ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym.

 

Podatek od spadków i darowizn muszą zapłacić osoby nabywające majątek w drodze spadku lub darowizny. Należność trzeba uregulować, gdy wartość majątku przekracza określoną kwotę wolną od podatku. Jednak nawet w tym przypadku warto pamiętać, że najbliższa rodzina spadkobiercy i darczyńcy ma prawo skorzystać ze zwolnienia od podatku, jeśli w odpowiednim terminie dopełni wymaganych formalności.